De kogel is door de kerk, Open Vld heeft zijn slag thuis gehaald en liet het felomstreden hoofddoekenverbod goedkeuren met hulp van de oppositiepartijen. De spanning hing in de lucht en een vertrouwensbreuk tussen de paarse coalitiepartners is dan ook niet veraf. Hoe kon een dergelijk verbod er komen in de ‘meest progressieve stad van Vlaanderen’? Een beknopt overzicht van het hoofddoekendebat dat zovele mensen bezield en beroerd.

2004 Frankrijk verbiedt hoofddoeken in openbare scholen

Het Franse parlement keurt met een grote meerderheid het wetsvoorstel goed dat het dragen van religieuze symbolen in openbare scholen verbiedt. Na een waarschuwing kan de student(e) van school gestuurd worden. Zowel nationaal als internationaal komt er veel reactie.

2005 Geen discussie in Brussel

In tegenstelling tot de andere steden, vormt het hoofddoekenverbod in de hoofdstad geen punt van discussie. Het wordt ingevoerd en daar blijft het dan ook bij.

2006 Een storm van protest in Antwerpen

In het bestuursakkoord wordt beslist een verbod uit te vaardigen voor het dragen van levensbeschouwelijke symbolen voor loketpersoneel dat visueel en auditief contact heeft met burgers. Burgemeester Janssens (sp.a) haalt zijn slag thuis, ondanks hevig protest van onder meer het ACV.

21 Maart 2007 Lokeren teruggefloten door provinciegouverneur

Het Lokerse stadsbestuur beslist om een verbod voor het dragen van hoofddoeken op de werkvloer in te voeren. Het stadsbestuur wordt echter teruggefloten door provinciegouverneur André Denys (Open Vld) die deze formulering discriminerend vindt. Het arbeidsreglement schrijft nu voor dat het verboden is opvallende religieuze en levensbeschouwelijke symbolen te dragen. Dit geldt voor alle ambtenaren en dus niet enkel voor diegenen die in contact komen met de burgerbevolking.

30 mei 2007 Gents uitstel is geen afstel

Vlaams Belangfractieleider Francis Van den Eynde dient een motie in om een verbod in te voeren voor het dragen van een hoofddoek voor stadsambtenaren met de gevleugelde woorden: ‘Zelfs in Turkije is een hoofddoek in publieke functies verboden. Als we niet katholieker mogen zijn dan de paus, dan moet Gent zeker niet islamitischer zijn dan Turkije’. Burgemeester Termont (sp.a) opteert om het debat uit te stellen zodat het in alle sereniteit kan verlopen met kans tot woord en wederwoord. Hij doet de motie af als een verkiezingsstunt, waarop die wordt weggestemd.

23 Augustus 2007 Bandana als Antwerpse consensus, of toch niet?

Het Antwerpse stadsbestuur houdt voet bij stuk en blijft het verbod handhaven, ondanks het grote protest. Er wordt echter een minder omstreden vervangingsmiddel voorgesteld dat op grote bijval kan rekenen in de moslimgemeenschap: de bandana. Vanaf september wordt deze geleverd voor wie dat wil in een neutrale kleur. Ondanks de consensus blijft er onduidelijkheid bestaan over wie de bandana mag dragen en wie niet. De verwarring is compleet.

5 November 2007 ‘Non-discussie’ in Gent

Burgemeester Termont noemt het een non-discussie omdat er in Gent nog nooit klachten zijn geweest en wijst met een beschuldigende vinger naar het Vlaams Belang. Omdat het volgens hem om een ethische kwestie gaat – waar de gemeenteraadsleden volgens eigen inzicht mogen stemmen – zet hij de deur open voor een wisselmeerderheid. De meningen blijken binnenin verschillende partijen verdeeld.

26 November 2007 Gents verbod veroorzaakt vertrouwensbreuk

Een nipte wisselmeerderheid van Open Vld en oppositiepartijen Vlaams Belang en CD&V bezorgt ook Gent een verbod van ‘religieuze, ideologische of levensbeschouwelijke symbolen’ voor ‘stadspersoneel dat rechtstreeks in aanraking komt met publiek, klanten en externe partijen’. De stemming heeft heel wat voeten in de aarde omdat Monica Van Kerrebroeck, Paul Goossens en Anne Martens (CD&V) hun standpunt moeten wijzigen onder zware druk van de partij. Groen! heeft ondertussen een expliciete toelating voor het dragen van religieuze en levensbeschouwelijke symbolen voorgesteld in de OCMW-raad, waar rood en groen wel een meerderheid hebben.

Hoe moet het nu verder?

Opvallend is de invloed van het Vlaams Belang, zowel rechtstreeks (Gent) als onrechtstreeks (Antwerpen), op de agendasetting. Het doorbreken van het cordon sanitaire zien we nu dus vaker optreden. Een volledig verbod gaat voor velen te ver, maar een verbod voor ambtenaren die in contact treden met burgers vindt steeds meer ingang. De motieven van de voorstanders mogen dan uiteenlopend zijn (neutraliteit van de overheid vs. beschermen ‘Vlaams cultureel erfgoed’), een weidser verspreid verbod zit er misschien wel aan te komen als zelfs een progressieve stad als Gent een verbod niet kan afblokken.